Öğretmen Eğitiminde Üretken Yapay Zekâ ve TPAB Entegrasyonu: Sistematik Bir Derleme
Özet Görüntüleme: 38
/ 
PDF İndirme: 12
Anahtar Kelimeler:
Üretken Yapay Zekâ, TPAB, Öğretmen Yetiştirme, Sistematik DerlemeÖzet
Son yıllarda yapay zekâ (ÜYZ) teknolojilerinin eğitim alanında hızla yaygınlaşması, öğretmenlerin bu teknolojileri pedagojik süreçlerine bilinçli, etik ve etkili biçimde entegre etme gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu bağlamda, Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB) çerçevesi, öğretmenlerin teknoloji, pedagojik yöntemler ve içerik bilgisi arasındaki etkileşimi anlamalarına yardımcı olan kritik bir model olarak öne çıkmaktadır. Bu sistematik derleme çalışması, öğretmen eğitiminde ÜYZ ve TPAB entegrasyonunu inceleyerek, bu alandaki mevcut literatürü kapsamlı biçimde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, 11 farklı uluslararası veri tabanından elde edilen 102 araştırma arasından belirli ölçütlere göre seçilen 26 bilimsel yayın detaylı biçimde incelenmiştir. Araştırmaların amaçları, veri toplama ve analiz yöntemleri, bulguları ve önerileri doğrultusunda kategorilere ayrılarak değerlendirilmiştir. Bulgular, ÜYZ teknolojilerinin öğretmen adaylarının dijital ve pedagojik becerilerini desteklediğini, TPAB bileşenleriyle bütünleştiğinde öğretim stratejilerini zenginleştirdiğini göstermektedir. Ayrıca ÜYZ kullanımının etik farkındalık ve dijital okuryazarlık düzeyleri üzerinde olumlu etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının ÜYZ destekli öğretim materyalleriyle desteklenmesi, onların teknolojiye dayalı öğretim süreçlerini daha etkili planlamalarına yardımcı olmaktadır. Bununla birlikte, ÜYZ-TPAB entegrasyonunun öğretmenlerin pedagojik karar alma süreçlerini daha bilinçli hale getirdiği ve öğrenci merkezli yaklaşımları teşvik ettiği görülmektedir. Ancak bazı çalışmalarda hizmet öncesi ÜYZ eğitiminin yetersiz olduğu ve öğretmen adaylarının ÜYZ’yi tanıma konusunda eksiklikler yaşadığı da belirtilmiştir. Araştırma sonucunda geliştirilen öneriler arasında, ÜYZ destekli öğretmen eğitimi müfredatlarının oluşturulması, etik farkındalık eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve öğretmen adaylarına yönelik ÜYZ kullanım rehberliğinin sağlanması öne çıkmaktadır. Ayrıca, ÜYZ ve TPACK entegrasyonunun güçlendirilmesi ve bu entegrasyonu destekleyen uzun vadeli araştırmaların teşvik edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu sistematik derleme, öğretmen adaylarının ÜYZ teknolojilerini pedagojik süreçlere etkin ve sorumlu şekilde dahil edebilmeleri için bütüncül bir yaklaşım sunmakta; eğitimde dijital dönüşüm sürecine katkı sağlayacak stratejik öneriler geliştirmektedir.
Referanslar
Akyıldız, S., & Altun, T. (2018). Sınıf öğretmeni adaylarının teknolojik pedagojik alan bilgilerinin (TPAB) bazı değişkenlere göre incelenmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 318-333.
Aktaş, İ. (2026). Sınıf Öğretmenlerinin Yapay Zekâya İlişkin Kavramsallaştırmaları ve Fen Eğitiminde Kullanımına Yönelik Görüşleri. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 14(2026). https://doi.org/10.56423/fbod.1788435
Ayaydın, Y., Yılmaz, K., & Ün, D. (2024). Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB) Eğitiminin Öğretmenlerin TPAB Yeterliliklerini Geliştirmedeki Etkisinin İncelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 14(3), 1420-1434.
Bautista, A., Estrada, C., Jaravata, A. M., Mangaser, L. M., Narag, F., Soquila, R., & Asuncion, R. J. (2024). Preservice teachers' readiness towards integrating AI-based tools in education: A TPACK approach. Educational Process: International Journal, 13(3), 40–68.
Chiu, T. K. (2025). Developing intelligent-TPACK (I-TPACK) framework from unpacking AI literacy and competency: implementation strategies and future research direction. Interactive Learning Environments, 33(7), 4189-4192.
Çınar, N., & Karakaya Suzan, Ö. (2022). Sistematik derleme metodolojisi ve yazımı. Akademisyen Kitabevi.
Hava, K., & Babayiğit, Ö. (2025). Exploring the relationship between teachers’ competencies in AI-TPACK and digital proficiency. Education and information technologies, 30(3), 3491-3508.
Kamali, R., Aydın, B., & Yılmaz, T. (2024). Artificial intelligence ethics in higher education: Challenges and policy recommendations. Educational Technology Research & Development, 72(1), 45–68.
Karaçam, Z. (2013). Sistematik derleme metodolojisi: Sistematik derleme hazırlamak için bir rehber. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(2), 26–33.
Kim, S., & Kim, W. (2023). Developing a TPACK training program to improve pre-service teachers' instructional expertise in AI convergence education [Unpublished manuscript].
Kim, Y. R., Park, M. S., & Joung, E. (2023). Exploring the integration of artificial intelligence in math education: Preservice teachers' experiences and reflections on problem-posing activities with ChatGPT. School Science and Mathematics.
Koehler, M. J., Mishra, P., & Cain, W. (2013). Teaching and learning with technology: A review of the TPACK framework. Computers & Education, 59(2), 548–564.
Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054.
Ning, Y., Zhang, C., Xu, B., Zhou, Y., & Wijaya, T. T. (2024). Teachers' AI-TPACK: Exploring the relationship between AI-TPACK and teaching intention. Education and Information Technologies.
Serpen, C. (2025). Investigating Turkish teachers’ technological pedagogical content knowledge competency levels and their perceptions of artifical intelligence integration in education.
Taçgın, Z. (2024). TPAB modeli temelli bir dersin etkisi: Öğretmen adaylarinin teknoloji öz yeterlilikleri ve üretkenlik becerilerindeki gelişim. Trakya Eğitim Dergisi, 14(2), 552-566.
Usher, M., & Barak, A. (2024). The impact of online AI ethics modules on students' awareness and problem-solving skills. Journal of Ethics in Technology, 16(2), 87–104
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Eğitimde Pedagojik Araştırmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
