Dokuzuncu Sınıf Öğrencilerinin Enerji Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Ölçme Aracının Geliştirilmesi
Anahtar Kelimeler:
Fen Eğitimi, Enerji Okuryazarlığı, Ölçme Aracı Geliştirme, Dokuzuncu Sınıf ÖğrencileriÖzet
Bu araştırmanın amacı, fen bilimleri dersi öğretim programı bağlamında dokuzuncu sınıf öğrencilerinin enerji okuryazarlığı düzeylerini belirlemeye yönelik bir ölçme aracının geliştirilmesidir. Bu araştırma, nicel araştırma yöntemi kapsamında ele alınan tarama desenine uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi, Ağrı ilinde yer alan iki farklı lisede öğrenim gören dokuzuncu sınıf öğrencileri (N=338) oluşturmaktadır. Bu araştırmada, uzman görüşlerine başvurularak üç bölümden oluşan bir ölçme aracı geliştirilmiştir. Ölçme aracının birinci bölümü öğrencilerin enerji okuryazarlığı düzeylerinin bilişsel olarak belirlenmesine yönelik olarak geliştirilmiştir. Birinci bölüme ilişkin gerçekleştirilen analizler sonucunda 50 sorudan oluşan, orta güçlükte, oldukça ayırt edici ve yüksek güvenirliğe sahip çoktan seçmeli bir test elde edilmiştir. Ölçme aracının ikinci bölümü öğrencilerin enerji okuryazarlığı düzeylerinin duyuşsal olarak belirlenmesine yönelik olarak geliştirilmiştir. İkinci bölüme ilişkin gerçekleştirilen analizler sonucunda 22 maddeden oluşan, dört faktörlü ve oldukça güvenilir bir ölçek tasarlanmıştır. Ölçme aracının üçüncü bölümü öğrencilerin enerji okuryazarlığı düzeylerinin devinişsel olarak belirlenmesine yönelik olarak geliştirilmiştir. Üçüncü bölüme ilişkin gerçekleştirilen analizler sonucunda 16 maddeden oluşan, dört faktörlü bir ölçek oluşturulmuştur. Bu araştırmada, geliştirilen ölçme aracı kullanılarak dokuzuncu sınıf öğrencilerinin enerji okuryazarlığı düzeylerinin çeşitli demografik değişkenlere bağlı olarak farklılık gösterip göstermediğinin araştırılması önerilmektedir.
Referanslar
Acot, P. (2017). Bilim tarihi (N. Acar, Çev.). Ankara: Dost Kitapevi.
Ağgül Yalçın, F., & Bayrakçeken, S. (2010). 5E öğrenme modelinin fen bilgisi öğretmen adaylarının asit-baz konusu başarılarına etkisi. International Online Journal of Educational Sciences, 2(2), 508-531.
Akitsu, Y., Ishihara, K. N., Okumura, H., & Yamasue, E. (2017). Investigating energy literacy and its structural model for lower secondary students in Japan. International Journal of Environmental and Science Education, 12(5), 1067-1095.
Alsop, S., & Watts, M. (2003). Science education and affect. International Journal of science education, 25(9), 1043-1047. https://doi.org/10.1080/0950069032000052180
Ayata, S. (2021). Ortaokul öğrencilerinin enerji okuryazarlığının bilimsel epistemolojik inançlar ve demografik değişkenler ile ilişkisinin incelenmesi (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Fen Bilimleri enstitüsü, Muğla.
Aydın, E., & Selvi, M. (2020). Ortaokul öğrencilerine yönelik ekosistem, biyolojik çeşitlilik ve çevre sorunları başarı testinin geliştirilmesi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(2), 661-682.
Ayvacı, H., Bakırcı, H., & Yıldız, M. (2014). Fen bilimleri öğretmenlerinin hizmet içi eğitim uygulamalarına ilişkin görüşleri ve beklentileri. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 357-383. https://doi.org/10.17539/aej.04096
Bahrami, S., & Mohammadi, Y. (2021). Assessing energy literacy of Iranian ninth-grade students. Journal of Turkish Science Education, 18(4), 707-731. https://doi.org/ 10.36681/tused.2021.99
Başkan-Takaoğlu, Z. (2018). Energy concept understanding of high school students: A cross-grade study. Universal Journal of Educational Research, 6(4), 653-660. https://doi.org/10.13189/ujer.2018.060409
Bernal, J. D. (2009). Tarihte bilim (T. Ok, Çev.). İstanbul: Evrensel Yayınları.
Bolat, A., & Karamustafaoğlu, S. (2019). “Vücudumuzdaki sistemler” ünitesi başarı testi geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(2), 131-159. https://dx.doi.org/10.30855/gjes.2019.05.02.008
Boz, V., & Görgülü-Arı, A. (2021). Teachers views about energy education and energy literacy. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 11, 93-110. https://doi.org/10.21733/ibad.892197
Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi.
Chen, K. L., Huang, S. H., Liu, S. Y., & Chen, P. H. (2014, March). Energy literacy of secondary students in Taiwan: A computer-based assessment. In Proceeding of The Third International Conference on E-Learning and E-Technologies in Education, Asia Pacific University of Technology and Innovation (APU), Malaysia.
Crocker, L., & Algina, J. (1986). Introduction to classical and modern test theory. Toronto: Holt, RineHart, and Winston, Inc.
Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika,16, 297-334. https://doi.org/10.1007/BF02310555
DeWaters, J. E., & Powers, S. E., (2011). Energy literacy of secondary students in New York State (USA): A measure of knowledge, affect, and behavior. Energy Policy, 39(3), 1699-1710. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2010.12.049
DeWaters, J. E., & Powers, S. E., (2013). Establishing measurement criteria for an energy literacy questionnaire. Environment Education, 44(1), 38–55. https://doi.org/10.1080/00958964.2012.711378
Fabrigar, L. R,. & Wegener, D.T. (2012). Exploratory factor analysis. New York: Oxford University Press.
Fah, L. Y., Hoon, C. K., Munting, E. T., & Chong, C. A. (2012). Secondary school students’ energy literacy: Effect of gender and school location. International Journal of Sustainable Development, 3(7), 75-86.
Güneş, T., & Taştan Akdağ, F. (2016). Determination of perceptions of science high school students on energy and their levels of interdisciplinary association. International Journal of Social Sciences and Education Research, 2(2), 625-635. https://doi.org/10.24289/ijsser.279072
Gürbüz, S., & Şahin, F. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Hodson, D. (1985). Philosophy of science, science and science education. Studies in Science Education, 12(1), 25-57. https://doi.org/10.1080/03057268508559922
İlhan, N., & Hoşgören, G. (2017). Fen bilimleri dersine yönelik yaşam temelli başarı testi geliştirilmesi: Asit baz konusu. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 5(2), 87-110.
Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi (19. Baskı). Ankara: Nobel Yayın.
Kavgacı, G. (2020). Farklı öğretim programlarındaki öğretmen adaylarının enerji kavramına yönelik algılarının belirlenmesi ve karşılaştırılması (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Trabzon Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Trabzon.
Kızkapan, O., & Bektaş, O. (2018). Fen eğitiminde başarı testi geliştirilmesi: hücre bölünmesi ve kalıtım örneği. Maarif Mektepleri Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(1), 1-18.
Koyré, A. (2000). Bilim tarihi yazıları (6. bs.), (K. Dinçer, Çev.). Ankara: Tübitak Yayınları.
Kuder, G. F., & Richardson, M. W. (1937). The theory of the estimation of test reliability. Psychometrika, 2(3), 151-160. https://doi.org/10.1007/BF02288391
Kurnaz, M. A., & Sağlam-Arslan, A. (2011). Model tabanlı öğrenme yaklaşımını temel alan öğrenme ortamının öğrencilerin enerji kavramını anlama düzeylerine etkisi. E-İnternational Journal Of Educational Research, 2(2), 1-16.
Lee, L. S., Lee, Y. F., Altschuld, J. W., & Pan, Y. J. (2015). Energy literacy: Evaluating knowledge, affect, and behavior of students in Taiwan. Energy Policy, 76, 98-106. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2014.11.012
Lin, K. Y., & Lu, S. C. (2018). Effects of project-based activities in developing high school students’ energy literacy. Journal of Baltic science education, 17(5), 867.
Martins, A., Madaleno, M., & Ferreira-Dias, M. (2020, October). Energy literacy:Does age matters?. Paper presented at the Eighth International Conference on Technological Ecosystems for Enhancing Multiculturality, Salamanca, Spain.
MEB, (2018). Orta Öğretim Fizik Dersi Öğretim Programı, Talim Terbiye Kurulu, Ankara.
Neumann, K., Viering, T., Boone, W. J., & Fischer, H. E. (2013). Towards a learning progression of energy. Journal of Research in Science Teaching, 50(2), 162-188. https://doi.org/10.1002/tea.21061
Oluk, S., & Oluk, E. (2016). Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin canlılarda enerji kavramıyla ilgili bazı kavram yanılgıları. The Journal of Academic Social Science Studies, 51, 97-111.
Oluk, S., Kaya-Şengören, S., & Babadağ, G. (2019). Öğretmen adaylarının enerji tasarrufuna yönelik tutum ve davranışlarının bazı değişkenler açısından değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 47, 1-13.
Opitz, S. T., Harms, U., Neumann, K., Kowalzik, K., & Frank, A. (2015). Students’ energy concepts at the transition between primary and secondary school. Research in Science Education, 45(5), 691-715. https://doi.org/10.1007/s11165-014-9444-8
Osborne, J. (2007). Science education for the twenty first century. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 3(3), 173-184. https://doi.org/10.12973/ejmste/75396
Öner-Armağan, F., & Demir, N. (2019). Astronomi başarı testi geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Maarif Mektepleri Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(1), 52-70. https://doi.org/10.46762/mamulebd.582883
Sontay, G., & Karamustafaoğlu, O. (2020). Fen bilimleri dersi “güneş, dünya ve ay” ünitesine yönelik başarı testinin geliştirilmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(2), 511-551.
Sukendar, S., & Setiawan, A. (2018). High school physics teacher’s competences in designing physics lesson plan for improving student’s energy literacy. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering (Vol. 434, No. 1, p. 012016). IOP Publishing.
Suryana, T. G. S., Setyadin, A. H., Samsudin, A., & Kaniawati, I. (2020, February). Assessing multidimensional energy literacy of high school students: an analysis of rasch model. In Journal of Physics: Conference Series (Vol. 1467, No. 1, p. 012034). IOP Publishing.
Tavşancıl, E. (2014). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Beşinci Baskı. Nobel Yayıncılık.
Tosun, C. & Taşkesenligil, Y. (2011). Revize edilmiş Bloom’un taksonomisine göre çözeltiler ve fiziksel özellikleri konusunda başarı testinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(2), 499-522.
Töman, U. (2011). Enerji ve enerji ile ilgili kavramların farklı öğrenim seviyelerinde öğrenilme durumunun araştırılması (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
US Department of Energy [US DoE] (2017). Energy literacy: Essential principles and fundamental concepts for energy education. US Department of Energy, Global Change Research Programme. Washington, DC.
Ünal-Çoban, G., Aktamış, H., & Ergin, Ö. (2007). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin enerjiyle ilgili görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 15(1), 175-184.
Ürey, M., & Kavgacı, G. (2021). Fen ve sosyal bilimler kökenli öğretmen adaylarının enerji kavramına yönelik algılarının belirlenmesi ve karşılaştırılması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 463-493. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1029060.
Ürey, M., Çolak, K. & Okur, M. (2009). Regional differences in environment education of primary education in terms of teacher conceptions, Procedia-Social and Behavioral Science, 1(1), 795-799
Yeh, S. C., Huang, J. Y., & Yu, H. C. (2017). Analysis of energy literacy and misconceptions of junior high students in Taiwan. Sustainability, 9(3). https://doi.org/10.3390/su9030423
Yıldırım, C. (2014). Bilim tarihi. Ankara: Remzi Kitapevi.
Yürümezoğlu, K., Ayaz, S., & Çökelez, A. (2009). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin enerji ve enerji ile ilgili kavramları algılamaları, Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 3(2), 52-73.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Eğitimde Pedagojik Araştırmalar Dergisi

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

