Birleştirilmiş Sınıflarda Sosyal Duygusal Öğrenme Programlarının Öğrenci İlişkilerine Etkisinin Belirlenmesi
Anahtar Kelimeler:
Sosyal-Duygusal Öğrenme , Birleştirilmiş Sınıflar, Akran İlişkileri , Öz Farkındalık, İlişki BecerileriÖzet
Bu araştırmanın amacı, birleştirilmiş sınıflarda uygulanan sosyal duygusal öğrenme (SDÖ) programlarının öğrencilerin akran ilişkileri üzerindeki etkilerini incelemektir. Birleştirilmiş sınıflar, özellikle kırsal bölgelerde öğrenci sayısının azlığı nedeniyle farklı sınıf düzeylerinin bir arada eğitim gördüğü, öğretmenin çoklu rolleri üstlendiği ve sosyal etkileşimlerin sınırlı olduğu özel öğrenme ortamlarıdır. Bu nedenle öğrencilerin sosyal-duygusal becerilerle desteklenmesi hem akademik başarı hem de sosyal uyum açısından kritik önem taşımaktadır. Araştırmada, sosyal-duygusal öğrenmenin temel bileşenleri olan öz farkındalık, öz yönetim, sosyal farkındalık, ilişki becerileri ve sorumlu karar verme boyutlarının öğrencilerin akran ilişkilerine yansımaları analiz edilmiştir. Çalışma, Erzurum ili Tortum ilçesindeki tek öğretmenli bir köy okulunda öğrenim gören dört öğrenci ile yürütülmüştür. Nitel araştırma desenlerinden “durum çalışması” yöntemi kullanılmış; gözlemler, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve araştırmacı günlüğü aracılığıyla veriler toplanmıştır. Uygulama sekiz hafta sürmüş, bu süreçte öğrencilerle empati, duygu tanıma, çatışma çözme, iş birliği ve sorumluluk alma gibi temalara odaklanan etkinlikler gerçekleştirilmiştir. Bulgular, SDÖ programının öğrenciler arasında olumlu akran ilişkilerinin gelişmesine katkı sağladığını göstermektedir. Çekingen ve sosyal açıdan izole davranışlar sergileyen öğrencilerin zamanla grup içinde daha aktif rol aldığı, duygu paylaşımı yaptığı ve arkadaşlarına karşı empatik yaklaşımlar geliştirdiği gözlemlenmiştir. Ayrıca, karşılıklı saygı, dinleme ve iş birliği temelinde ilişkilerin güçlendiği; grup çatışmalarının azaldığı ve birlikte problem çözme davranışlarının arttığı belirlenmiştir. Öğrenciler kendi duygularını tanıma ve yönetme konusunda da daha bilinçli hale gelmiş, öfke ve hayal kırıklığını daha yapıcı biçimde yönetebilmiştir. Sonuç olarak, sosyal-duygusal öğrenme programlarının sınıf mevcutlarının düşük olduğu ve sosyal etkileşimlerin sınırlı kaldığı birleştirilmiş sınıflarda dahi etkili biçimde uygulanabileceği ortaya konmuştur. Bu programlar öğrencilerin sosyal ilişkilerini desteklerken öğretmenin sınıf yönetimini de kolaylaştırmakta, kapsayıcı bir öğrenme ortamı yaratmaktadır. Araştırma, SDÖ’nün ilkokul düzeyinde özellikle dezavantajlı bölgelerde eğitim programlarının ayrılmaz bir parçası haline getirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Eğitim politikaları, öğretmen yetiştirme süreçleri ve müfredat tasarımlarında SDÖ’nün sistematik biçimde yer alması önerilmektedir.
Referanslar
Akcaalan, M. (2016). Yaşam boyu öğrenme ile sosyal duygusal öğrenme arasındaki ilişkilerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Yayın No. 10098988) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Araúz-Ledezma, A. B. Massar, K., & Kok, G. (2022). Implementation of a school-based Social Emotional Learning Program in Panama: Experiences of adolescents, teachers, and parents. International Journal of Educational Research, 115, 101997. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2022.101997
Atkins, J. L., Vega-Uriostegui, T., Norwood, D., & Adamuti-Trache, M. (2023). Social and emotional learning and ninth-grade students’ academic achievement. Journal of Intelligence, 11(9), 185. https://doi.org/10.3390/jintelligence11090185
Baumeister, R. F., & Vohs, K. D. (2004). Handbook of Self-Regulation: Research, Theory, and Applications. New York: Guilford Press.
Bayram, H. (2022). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyal duygusal öğrenme becerilerinin incelenmesi. Journal of Computer and Education Research, 10(19), 236-258. https://doi.org/10.18009/jcer.1065975
Bilir, A. (2008). Birleştirilmiş sınıflı köy ilköğretim okullarında öğretmen ve öğretim gerçeği. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 41(2), 1 - 22.
Blair, C., & Raver, C. C. (2015). School readiness and self-regulation: A developmental psychobiological approach. Annual review of psychology, 66(1), 711-731. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010814-015221
Brackett, M. A., & Rivers, S. E. (2014). Transforming students' lives with social and emotional learning. In International handbook of emotions in education (pp. 368-388). Routledge.
Carroll, A., McCarthy, M., Houghton, S., & Sanders O'Connor, E. (2020). Evaluating the effectiveness of KooLKIDS: An interactive social emotional learning program for Australian primary school children. Psychology in the Schools, 57(6), 851-867. https://doi.org/10.1002/pits.22352
CASEL (2020). CASEL’s SEL framework: What are the core competence areas and where are they promoted? https://casel.org/ casel-sel-framework-11-2020/?-view=true
CASEL. (2020). Core SEL Competencies. Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning.
Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning. (2013). In 2013 CASEL Guide: Effective social and emotional programs-preschool and elementary; CASEL: Chicago, IL, USA, 2012.
Collaborative for the Advancement of Social and Emotional Learning. (2003). Safe and sound: An educational leader's guide to evidence-based social and emotional learning (SEL) programs. ERIC Clearinghouse.
Creswell, J.W. (2013). Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (Çev. M. Bütün & S.B. Demir). Ankara: Siyasal Kitabevi.
Denham, S. A. (2006). Social-emotional competence as support for school readiness: What is it and how do we assess it?. Early education and development, 17(1), 57-89. https://doi.org/10.1207/s15566935eed1701_4
Domino, M. (2013). Measuring the impact of an alternative approach to school bullying. Journal of School Health, 83(6), 430–437. https://doi.org/10.1111/josh.12047
Ekiz, D. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. (4. Baskı), Ankara: Anı.
Elias, M., Zins, J. E., & Weissberg, R. P. (1997). Promoting social and emotional learning: Guidelines for educators. Ascd.
Elliott, S. N., Anthony, C. J., Lei, P. W., & DiPerna, J. C. (2022). Parents' assessment of students' social emotional learning competencies: The SSIS SEL brief scales‐parent version. Family Relations, 71(3), 1102-1121. https://doi.org/10.1111/fare.12615
Ersoy, A. F. (2016). Fenomenoloji. Eğitimde nitel araştırma desenleri. A. Saban ve A. Ersoy (Ed.),(ss. 51-105). Anı.
Esen-Aygün, H. (2017). Sosyal duygusal öğrenme programlarının sosyal duygusal öğrenme becerilerinin gelişimine, akademik başarı ve sınıf iklimi algısına etkisi (Yayın No. 456123) [Doktora tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Flick, U. (2018). Designing qualitative research. (6th ed.). SAGE Publications.
Gueldner, B. A., Feuerborn, L. L., & Merrell, K. W. (2020). Social and emotional learning in the classroom: Promoting mental health and academic success. Guilford Publications.
Güler, A., Halıcıoğlu, M.B., & Taşğın, S. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (1. Baskı). Ankara: Seçin.
Güneş, A. M., & Şahin, G. (2021). Öğretmen adaylarının gözüyle birleştirilmiş sınıflara ilişkin bir değerlendirme: sorun mu, çözüm mü?. Manas Journal of Social Studies , 10(3), 1539 - 1551. https:// doi.org/10.33206/mjss.886302
Haynes, S. R., Spence, L., & Lenze, L. (2009). Scenario-based assessment of learning experiences. In 2009 39th IEEE Frontiers in Education Conference (pp. 1-8). IEEE. https://doi.org/10.1109/FIE.2009.5350730
Johnson, B., & Christensen, L. (2014). Eğitim araştırmaları: Nicel, nitel ve karma yaklaşımlar. (Çev. Ed. S. B. Demir). Ankara: Eğiten Kitap.
Kabakçı, Ö. F., & Korkut, F. (2010). 6‐8. Sınıftaki öğrencilerin sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 33(148), 77-86.
Malecki, C. K., & Demaray, M. K. (2003). What type of support do they need? Investigating student adjustment as related to emotional, informational, appraisal, and instrumental support. School psychology quarterly, 18(3), 231.
Maoulida, H., Madhukar, M., & Celume, M. P. (2023). A case study of 21st century cognitive, social and emotional competencies using online learning. Journal of Intelligence, 11(6), 1-20. https://doi.org/10.3390/jintelligence11060116
Mayring, P. (2014). Qualitative Content Analysis: Theoretical Foundation, Basic Procedures and Software Solution. Klagenfurt: Beltz.
McClelland, M. M., Tominey, S. L., Schmitt, S. A., & Duncan, R. (2015). SEL Interventions in Early Childhood. The Future of Children, 27(1), 33-47.
MEB (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni. MEB.
Merriam, S. B. (2015). Qualitative research: A guide to design and implementation. John Wiley & Sons.
Min, H. J., Park, S. H., Lee, S. H., Lee, B. H., Kang, M., Kwon, M. J.,& Won, S. (2024). Building resilience and social–emotional competencies in elementary school students through a short-term intervention program based on the see learning curriculum. Behavioral Sciences, 14(6), 458. https://doi.org/10.3390/bs14060458
Nickerson, A. B., Fredrick, S. S., Allen, K. P., & Jenkins, L. N. (2019). Social emotional learning (SEL) practices in schools: Effects on perceptions of bullying victimization. Journal of school psychology, 73, 74-88.https://doi.org/10.1016/j.jsp.2019.03.002
Özdemir, C., & Aydoğdu, E. (2023). Birleştirilmiş sınıflarda öğretmen olmanın zorlukları. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(1), 310 - 343. https://doi.org/10.19171/uefad.1197158
Özhan, M. B., Taşgın, A., & Kandırmaz, M. (2024). K12 beceriler çerçevesi: türkiye bütüncül modeli bağlamında sosyal duygusal öğrenme becerileri. Milli Eğitim Dergisi, 52(1), 1027 - 1054. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1308964
Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage publications.
Saracostti, M., Lozano-Lozano, J. A., Miranda, H., Lara, L., Martella, D., & Reininger, T. (2020). An ecological, participatory, integral and contextualized model (EPIC model) of family-school connection: A preliminary analysis. Frontiers in Psychology, 11, 563506. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.563506
Saraçoğlu, S., Böyük, U., & Tanık, N. (2012). Birleştirilmiş ve bağımsız sınıflarda öğrenim gören ilköğretim öğrencilerinin bilimsel süreç beceri düzeyleri. Journal of Turkish Science Education , 9(1), 83 - 100.
Thomas, D. R. (2006). A general inductive approach for analyzing qualitative evaluation data. American Journal of Evaluation, 27(2), 237–246. https://doi.org/10.1177/1098214005283748
Türnüklü, Y. D. D. (2004). Okullarda sosyal ve duygusal öğrenme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 37(37), 136-152.
UNICEF (2023). K12 beceriler çerçevesi Türkiye bütüncül modeli. Millî Eğitim Bakanlığı.
Van Huynh, S., Tran-Chi, V. L., & Nguyen, T. T. (2018). Vietnamese teachers' perceptions of social-emotional learning education in primary schools. European journal of contemporary education, 7(4), 874-881. https://doi.org/10.13187/ejced.2018.4.874
Wang, Y., Yang, Z., Zhang, Y., Wang, F., Liu, T., & Xin, T. (2019). The effect of social-emotional competency on child development in western China. Frontiers in psychology, 10, 1282.https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.01282
Weissberg, R. P., & Cascarino, J. (2013). Academic learning+ social-emotional learning= national priority. Phi Delta Kappan, 95(2), 8-13. https://doi.org/10.1177/003172171309500203
Wentzel, K. R. (1991). Social competence at school: Relation between social responsibility and academic achievement. Review of educational research, 61(1), 1-24. https://doi.org/10.3102/00346543061001001
Wilde, P. K. (2023). Teachers’ perceptions of the impact of online social-emotional learning professional development at a small rural high school (Doctoral dissertation, Lamar University-Beaumont).
Wong, A. S., Li-Tsang, C. W., & Siu, A. M. (2014). Effect of a social emotional learning programme for primary school students. Hong Kong Journal of Occupational Therapy, 24(2), 56-63. https://doi: 10.1016/j.hkjot.2014.11.001
Wong, T. K., Konishi, C., & Tao, L. (2019). A social-emotional pathway to promoting math self-concept: the moderating role of sex. Educational Psychology, 39(9), 1119-1135. https://doi.org/10.1080/01443410.2019.1621994
Yang, C., Chan, M. K., & Ma, T. L. (2020). School-wide social emotional learning (SEL) and bullying victimization: Moderating role of school climate in elementary, middle, and high schools. Journal of school psychology, 82, 49-69.https://doi.org/10.1016/j.jsp.2020.08.002
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri(12. Baskı). Seçkin.
Yıldırım, A., Memiş, R., Aksu, Ö., & Altunbaş, Z. (2023). Sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin ölçülmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52(1), 1119-1136. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1309141
Yin, R.K. (2012). Case study research (design and methods). California: Sage Publication
Zieher, A. K., Bailey, C. S., Cipriano, C., McNaboe, T., Smith, K., & Strambler, M. J. (2024). Considering the “how” of SEL: A framework for the pedagogies of social and emotional learning. Social and Emotional Learning: Research, Practice, and Policy, 100030. https://doi.org/10.1016/j.sel.2024.100030
Zins, J. E., & Elias, M. J. (2007). Social and emotional learning: Promoting the development of all students. Journal of Educational and Psychological consultation, 17(2-3), 233-255. https://doi.org/10.1080/10474410701413152
Zins, J. E., Bloodworth, M. R., Weissberg, R. P., & Walberg, H. J. (2007). The scientific base linking social and emotional learning to school success. Journal of educational and psychological consultation, 17(2-3), 191-210. https://doi.org/10.1080/10474410701413145
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Eğitimde Pedagojik Araştırmalar Dergisi

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

